Từ tháng 3.2025 đến nay, trên địa bàn xã Kim Lư (Na Rì, Bắc Kạn) đã xuất hiện 9 vị trí sụt lún, trong đó có 6 “hố tử thần” đã hình thành, còn lại là 3 khu vực có dấu hiệu sụt lún.
Trong đó, có điểm sụt trên Quốc lộ 3B có chiều dài khoảng 7m, sâu 5m nằm giữa dải phân cách. Tuy nhiên, sau đó hố to dần, chiều dài 8,6m, rộng 8,5m, sâu trung bình 8m. Bên dưới đáy hố lún có mạch nước ngầm và hàm ếch sâu 5,3m. Địa phương đã cho đổ gần 200m3 đá hộc xuống hố nhằm lấp đầy, tuy nhiên toàn bộ khối đá đã biến mất chỉ sau một đêm, không để lại dấu vết.
Theo lãnh đạo xã Kim Lư, trong quá trình hút nước, một tảng đá lớn ước chừng gần bằng ôtô con đã bất ngờ bị cuốn tụt xuống đáy hố và mất tích.
Chia sẻ với Lao Động, ông Nguyễn Đại Trung – Tiến sĩ Địa chất, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, để xử lý triệt để và an toàn, cần thực hiện khảo sát kỹ hệ thống hang ngầm trước khi tiến hành bất kỳ biện pháp can thiệp nào. “Nếu chúng ta không xác định được chiều dài, chiều rộng, chiều sâu mà cứ thế bơm xi măng hay đổ đất xuống nước cũng sẽ bị trôi mất”, TS Nguyễn Đại Trung nêu rõ.
Ông Trung cũng nhấn mạnh rằng biện pháp trám lấp hiện nay đang thực hiện là khá tốn kém, song về mặt hiệu quả lại không đảm bảo. Về lâu dài, chuyên gia khuyến nghị cần tiến hành quy hoạch tổng thể các khu vực đá vôi, đặc biệt là tại những nơi đang có hoạt động xây dựng dân sinh, giao thông hay du lịch. Những khu vực này thường có địa hình thung lũng bằng phẳng, thuận lợi để phát triển nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không có đánh giá địa chất kỹ lưỡng.
Để xử lý triệt để và tránh rủi ro trong tương lai, điều đầu tiên là phải nghiên cứu đặc điểm địa chất, các yếu tố tác động có thể gây sụt lún như mưa, cấu trúc địa chất, thành phần đất đá. Cần thăm dò, khảo sát kỹ hệ thống karst để đánh giá tình trạng, từ đó mới có thể xây dựng biện pháp xử lý an toàn và phù hợp.
Bên cạnh đó, để phát huy tối đa các vùng đá vôi vừa phát triển bền vững vừa đảm bảo an toàn, cần giáo dục kiến thức, phổ biến, tuyên truyền cho người dân cũng như các cấp chính quyền kịch bản ứng phó thích hợp.
Đồng thời, cần hạn chế phát triển ồ ạt trong khu vực đá vôi để tránh tăng quá mức lượng nước cung cấp cho dân sinh và du lịch, lượng nước sinh hoạt tăng lên, lượng rác thải tăng lên, lượng CO2 thải ra tăng lên. Đây là những điều kiện có thể làm “chết”, tắc nghẽn các hang động, gây ra hiện tượng mất đất, tác động vào điều kiện ổn định của nền đất. Việc đóng cọc móng công trình hay đào đắp đất đều có tác động đến sự ổn định của khu vực.
Xử lý sụt lún cần bắt đầu từ việc hiểu rõ cấu trúc lòng đất, kiểm soát khai thác tài nguyên và quy hoạch phát triển phù hợp với địa chất đặc thù. Chỉ khi chủ động từ gốc, mới có thể đảm bảo an toàn cho cộng đồng và phát triển bền vững trong những vùng địa hình như đá vôi.
